فاطمه سادات محمدی
آستان بهارستان؛ بررسی دادههای رسمی نشان میدهد تعداد دانشجویان کشور از حدود ۱۷۰ هزار نفر در سال ۱۳۵۷ به بیش از ۳ میلیون نفر در سالهای اخیر رسیده است؛ رشدی که نهتنها کمّی، بلکه از نظر پراکندگی جغرافیایی و تنوع رشتهها نیز ساختار آموزش عالی را متحول کرده است.
رشد کمّی در چهار دهه
طبق گزارشهای رسمی منتشرشده از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری:
سال ۱۳۵۷: حدود ۱۷۰ هزار دانشجو
دهه ۷۰: عبور از مرز یک میلیون نفر
دهه ۹۰: بیش از ۴ میلیون دانشجو در اوج توسعه
سالهای اخیر: تثبیت در بازه حدود ۳ میلیون نفر
این ارقام نشان میدهد آموزش عالی طی چهار دهه بیش از ۲۰ برابر رشد داشته است.
گسترش جغرافیایی دانشگاهها
پیش از انقلاب، تعداد دانشگاهها محدود به چند شهر بزرگ بود. امروز تقریباً در تمام استانها مراکز آموزش عالی فعالاند.
بر اساس آمار مرکز آمار ایران:
تعداد مراکز دانشگاهی و مؤسسات آموزش عالی به چند صد واحد رسیده
دسترسی مناطق محروم به آموزش دانشگاهی به شکل چشمگیری افزایش یافته
یک کارشناس آموزش عالی میگوید: «تغییر اصلی فقط در تعداد دانشجو نیست؛ در توزیع فرصت آموزشی است. امروز دانشجویان از شهرهای کوچک نیز امکان تحصیل در مقاطع عالی را دارند.»
تولید علم و رتبه علمی
گزارش پایگاههای استنادی بینالمللی نشان میدهد ایران از نظر تولید مقاله علمی در منطقه جایگاه نخست را دارد و در برخی رشتهها جزو کشورهای برتر دنیاست.
این روند بیانگر تبدیل «توسعه کمّی» به «اثرگذاری علمی» در سطح منطقهای است.
آمارهای رسمی نشان میدهد توسعه آموزش عالی یکی از شاخصترین دستاوردهای ساختاری چهار دهه اخیر است؛ تغییری که علاوه بر افزایش سرمایه انسانی، زمینهساز رشد فناوری و اقتصاد دانشبنیان شده است.پایان پیام/۱۱۰
