جمعیت استان قم در میانهی پنجره جمعیتی؛ ضرورت سیاستهای فرزندآوری و اشتغال مولد
فاطمه سادات محمدی
آستان بهارستان؛ به مناسبت روز ملی جمعیت، مدیرکل بانوان و خانواده استانداری و دبیر ستاد جمعیت استان قم، دکتر فاطمه حیدری با ارائه تحلیل جامع جمعیتی استان، بر اهمیت سیاستهای تشویقی فرزندآوری، سرمایهگذاری در اشتغال مولد و آمادگی برای سالمندی قریبالوقوع تأکید کرد.
بر اساس آخرین برآوردها، جمعیت استان قم در سال 1405 حدود 1,491,000 نفر است که از نظر ساختار جنسیتی، 50.5 درصد معادل 753,000 نفر مرد و 49.5 درصد معادل 738,000 نفر زن هستند. نسبت جنسی در استان 102 مرد به 100 زن است که تقریباً متعادل است.
ساختار سنی جمعیت
کودکان زیر 15 سال: 24 درصد جمعیت، حدود 358,000 نفر
جوانان 15 تا 29 سال: 21 درصد جمعیت، حدود 312,000 نفر
میانسالان 30 تا 64 سال: 48.5 درصد جمعیت، حدود 723,000 نفر
سالمندان 65 سال و بالاتر: 6.5 درصد جمعیت، حدود 98,000 نفر
متوسط سن ازدواج و فرزندآوری
متوسط سن ازدواج مردان (سال 1404): 30.46 سال
متوسط سن ازدواج زنان (سال 1404): 25.92 سال
متوسط سن مردان در فرزند اول: 32.23 سال
متوسط سن زنان در فرزند اول: 27.4 سال
ساختار جمعیتی بر اساس محل زندگی
جمعیت شهری: 1,433,000 نفر (96.1 درصد)
جمعیت روستایی: 58,000 نفر (3.9 درصد)
شاخصهای جمعیتی کلیدی
سهم استان از جمعیت کشور: 1.7 درصد
نرخ ازدواج: 5.4 ازدواج در هر هزار نفر
تعداد تولد در سال 1404: 16,113 نفر (سهم 1.81 درصد از کشور، رتبه 6)
تعداد فوت در سال 1404: 7,112 نفر (سهم 1.55 درصد از کشور، رتبه 10)
تراکم جمعیت: 133 نفر در هر کیلومتر مربع
پنجره جمعیتی و فرصتها
جمعیت 15 تا 65 سال استان (حدود 70 درصد کل جمعیت) در سن کار قرار دارند و این پنجره جمعیتی طلایی فرصت استثنایی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی فراهم میکند. خانم دکتر حیدری گفت: «در این مرحله، نسبت جمعیت مولد به جمعیت وابسته در بالاترین سطح خود قرار دارد و اگر با سیاستهای اشتغال مولد و حمایت اجتماعی همراه شود، میتواند محرک قدرتمندی برای رشد و توسعه استان باشد.»
روند جمعیتی و سالمندی
با توجه به کاهش باروری و افزایش امید به زندگی، استان هنوز وارد فاز سالمندی نشده است، اما روند سالمندی قریبالوقوع است. جمعیت سالمندان 65 سال و بالاتر حدود 98,000 نفر را تشکیل میدهد و در دهههای آینده این جمعیت به سرعت افزایش خواهد یافت.
تحلیل و ضرورت سیاستهای جمعیتی
استان قم در میانه پنجره جمعیتی قرار دارد، اما پایه جوان جمعیت به سمت کاهش است.
حفظ پویایی جمعیت مستلزم سیاستهای تشویقی فرزندآوری، تقویت اشتغال مولد و ارتقای سیستمهای حمایتی و بهداشتی است.
متوسط سن ازدواج و فرزندآوری نشان میدهد نسلهای آینده ممکن است کوچکتر شوند و ساختار جمعیت به سمت سالمندی حرکت کند، بنابراین حمایت از خانوادهها و والدین جوان ضرورت راهبردی دارد.
دکتر فاطمه حیدری در پایان تأکید کرد: «اولویتهای راهبردی استان شامل سرمایهگذاری در اشتغال جمعیت فعال، تقویت خدمات حمایتی و بهداشتی و سیاستهای تشویقی فرزندآوری است تا استان بتواند از فرصت پنجره جمعیتی به بهترین شکل بهره ببرد و چالشهای سالمندی و کاهش باروری را مدیریت کند.» پایان پیام/ ۱۱۰
