سایهسارِ یک اندیشه؛ در سی و هفتمین سالگردِ فقدانِ معمارِ انقلاب
فاطمه سادات محمدی
آستان بهارستان؛ ۱۴ خرداد، تنها یک تقویمِ نمادین برای یادآوری یک رخداد تاریخی نیست؛ بلکه فرصتی است برای واکاویِ «تداوم» و «تعمیق»ِ افکاری که ساختار سیاسی و اجتماعی ایرانِ معاصر را دگرگون کرد.
امروز، سی و هفتمین سالی است که جامعه از حضور فیزیکی امام خمینی (ره) محروم است؛ اما پرسشِ بنیادین این است: در غیابِ آن شخصیت، اندیشه و قاطعیتِ او در کجای زیستِ امروزِ ما قرار دارد؟
۱. خلاءِ دیدگاههای راهبردی
امام خمینی (ره) بیش از آنکه یک سیاستمدارِ کلاسیک باشد، یک «اندیشمندِ کنشگر» بود. افکار او تنها در چارچوبهای سیاسی محصور نمیماند؛ او نگاهی کلان به مفاهیمی همچون عدالت اجتماعی، استقلال ملی و جایگاه مردم داشت. امروز در مواجهه با چالشهای پیچیده، جای خالی آن «نگاهِ نقادانه» و «تحلیلهای راهبردی» که میتوانست پیوندی میان مبانیِ اصیل و مقتضیات روز برقرار کند، بهوضوح حس میشود. بسیاری از مناقشات امروز ما، ناشی از تفسیرهای پراکندهای است که گاه با روحِ عملگرایانه و آیندهنگرانه او فاصله میگیرد.
۲. قاطعیتِ در تصمیم؛ میراثی که باید بازخوانی شود
یکی از بارزترین ویژگیهای امام خمینی، «قاطعیت» همراه با «انعطاف در زمان ضرورت» بود. او در تصمیمات کلانِ ملی، از شجاعتِ در عبور از بنبستها هراسی نداشت. این قاطعیت، نه یک رویکردِ تندروانه، بلکه محصولِ تحلیلِ دقیق از واقعیتهای میدان و اولویتبندیِ منافعِ عمومی بود. در جهانِ پرشتابِ امروز که تصمیمگیریهای سخت و حساس، بیش از هر زمان دیگری نیاز به پشتوانهای از «شجاعتِ مدنی» و «اعتقاد به مردم» دارد، فقدانِ آن ارادهی قاطع که تواناییِ گرهگشاییهای بزرگ را داشت، بهخوبی احساس میشود.
۳. بازخوانی، نه تکرار
بزرگداشتِ سی و هفتمین سالگرد، نه فرصتی برای تکرارِ شعارهای کلیشهای، بلکه دعوتی است برای «بازخوانیِ انتقادی». اگر امام خمینی (ره) امروز در میان ما بود، بیشک با زبانِ زمانه سخن میگفت و اولویتها را نه بر اساسِ گذشته، بلکه بر اساسِ دردهای امروزِ مردم تنظیم میکرد.
جای خالیِ او، صرفاً جای خالیِ یک رهبر نیست؛ جای خالیِ «یک زاویه دید» است که میتوانست مسائل را شفافتر ببیند و در مواجهه با مشکلات، بیآنکه به جریانهایِ کاذبِ رسانهای تن دهد، بر مسیرِ عدالت و مصلحتِ عمومی پافشاری کند.
سخن آخر
سی و هفتمین سالگرد رحلت امام، یادآور این نکته است که برای عبور از گردنههای سخت، بیش از هر چیز به آن «صراحت»، «قاطعیت در عمل» و «اتکا به اندیشهی تحولخواه» نیاز داریم. میراث واقعیِ امام، نه در موزهها، که در نحوهی برخوردِ ما با چالشهای امروز و نوعِ پاسخگوییمان به مطالباتِ واقعیِ جامعه نهفته است. یاد او تنها زمانی زنده است که بتوانیم آن روحیه جسورانه و دلسوزانه را در قامتِ راهکارهای امروزین، بازسازی کنیم.
