معاون اجرایی سپاه قم: رسانه به خط مقدم پدافند ملی و پیش‌نیاز پیروزی‌های نظامی تبدیل شده است
آستان بهارستان؛ سرهنگ پاسدار حامد فلاح با تأکید بر نقش تعیین‌کننده رسانه در جنگ‌های نوین گفت: در نبردهای امروز، پیروزی تنها به توان نظامی وابسته نیست، بلکه سرعت روایتگری، صداقت در اطلاع‌رسانی و توان مقابله با عملیات شناختی دشمن نیز نقشی اساسی دارد.
به گزارش خبرنگار آستان بهارستان، سرهنگ پاسدار حامد فلاح، معاون اجرایی سپاه امام علی بن ابی‌طالب(ع) استان قم، در آیین اختتامیه و تجلیل از برگزیدگان رویدادهای رسانه‌ای «طنین» و «فتح ۱» که از سوی سازمان بسیج رسانه استان قم برگزار شد، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، مدافعان حرم، مدافعان امنیت، شهدای جنگ ۱۲روزه و شهدای استان قم، اظهار کرد: راه شهادت همچنان باز است و افزایش شمار شهدای استان قم از ۶ هزار و ۹۰ شهید در سال گذشته به بیش از ۶ هزار و ۲۰۰ شهید، نشان‌دهنده استمرار این مسیر پرافتخار است.
وی با بیان اینکه رویارویی جبهه حق و باطل همواره فراتر از میدان نظامی بوده است، افزود: در کنار نبردهای فیزیکی، عرصه دیگری نیز وجود دارد که هدف آن تأثیرگذاری بر افکار، باورها و ادراک مردم است؛ ازاین‌رو، جنگ‌های امروز علاوه بر بُعد نظامی، دارای ابعاد مهم ادراکی و روایی هستند و رسانه در این میدان نقشی تعیین‌کننده دارد.
از دفاع مقدس تا جنگ شناختی؛ تغییر میدان نبرد
معاون اجرایی سپاه امام علی بن ابی‌طالب(ع) استان قم با اشاره به شرایط ایران در سال‌های آغازین جنگ تحمیلی اظهار کرد: کشور در دوران دفاع مقدس از نظر تجهیزات و امکانات نظامی با محدودیت‌هایی مواجه بود، درحالی‌که رژیم بعث عراق از حمایت گسترده قدرت‌های خارجی برخوردار بود و کشورهای مختلف، از شوروی و برخی کشورهای منطقه تا فرانسه و دیگر کشورهای اروپایی، به اشکال گوناگون از این رژیم حمایت می‌کردند.
فلاح یکی از تهدیدهای آن دوران را تلاش برای تحقیر رسانه‌ای ایران دانست و گفت: امام خمینی(ره) رسانه را صرفاً یک دستگاه اداری برای انتشار اطلاعات نمی‌دانستند، بلکه برای آن جایگاهی آموزشی و هدایتگر در جامعه قائل بودند و بر قدرت و تأثیرگذاری تبلیغات تأکید داشتند.
وی خاطرنشان کرد: این نگاه، تهدیدهای ناشی از جنگ را به زمینه‌ای برای شکل‌گیری حماسه ملی تبدیل کرد، زمینه مستندسازی دفاع مقدس و تولید آثاری همچون «روایت فتح» را فراهم آورد و به آشکارشدن ابعاد حمایت قدرت‌های بین‌المللی از رژیم بعث کمک کرد.
معاون اجرایی سپاه استان قم با اشاره به نقش شهید سیدمرتضی آوینی در مستندسازی دفاع مقدس افزود: دوربین به ابزاری برای ثبت و انتقال واقعیت‌های جبهه تبدیل شد و روایت تصویری توانست مظلومیت ملت ایران و حماسه رزمندگان را به مخاطبان منتقل کند.
وی ادامه داد: با افزایش توان موشکی و پدافندی جمهوری اسلامی ایران، دشمن به این نتیجه رسید که دستیابی به اهداف خود از طریق جنگ زمینی دشوارتر شده است و به همین دلیل، جنگ‌های ترکیبی، عملیات روانی و روش‌های اثرگذاری بر ذهن و ادراک جامعه اهمیت بیشتری پیدا کردند.
«سرعت مافوق صوت روایت‌ها»؛ رقابت برای شکل‌دهی به افکار عمومی
فلاح با اشاره به جنگ‌های ۱۲روزه و ۴۰روزه اظهار کرد: هدف دشمن در این جنگ‌ها صرفاً ضربه‌زدن به تأسیسات نظامی یا زیرساخت‌های اقتصادی نبود، بلکه ایجاد اختلال در امنیت روانی و تأثیرگذاری بر برداشت جامعه از شرایط را نیز دنبال می‌کرد.
وی یکی از ویژگی‌های جنگ‌های جدید را سرعت بسیار بالای انتشار روایت‌ها دانست و گفت: امروز فاصله زمانی میان وقوع یک رویداد نظامی و تلاش برای شکل‌دهی به برداشت افکار عمومی به‌شدت کاهش یافته است؛ به‌گونه‌ای که از لحظه شلیک یک موشک تا زمان اصابت آن، رقابت رسانه‌ای برای تحمیل روایت موردنظر آغاز می‌شود.
معاون اجرایی سپاه استان قم با اشاره به عملیات «وعده صادق» بیان کرد: در عملیات وعده صادق نخست، ادعاهایی درباره رهگیری بخش عمده موشک‌های ایران مطرح شد، اما در وعده صادق دوم، انتشار تصاویر و مستندات از محل اصابت موشک‌ها بخشی از تلاش‌ها برای شکل‌دهی به روایت اولیه را با چالش مواجه کرد.
وی حمله موشکی ایران به پایگاه عین‌الاسد را نیز نمونه‌ای از اهمیت مستندسازی در جنگ‌های معاصر دانست و افزود: انتشار تصاویر و شواهد مربوط به خسارت‌های واردشده به این پایگاه، روایت اولیه درباره ابعاد حمله را با چالش مواجه کرد.
صف‌های پمپ‌بنزین و کمبود کالا؛ ابزارهای جنگ روانی
معاون اجرایی سپاه امام علی بن ابی‌طالب(ع) استان قم با تشریح برخی شیوه‌های جنگ روانی اظهار کرد: در جنگ ترکیبی، دشمن تلاش می‌کند با ایجاد شوک و اختلال در ادراک جامعه، احساس امنیت و آرامش روانی مردم را تضعیف کند.
فلاح نمایش صف‌های طولانی مقابل جایگاه‌های سوخت، القای کمبود کالاهای اساسی و برجسته‌سازی مشکلات مقطعی را از جمله روش‌هایی دانست که به گفته وی، برای ایجاد احساس ناامنی در جامعه به کار گرفته می‌شوند.
وی افزود: در مقابل، حضور میدانی خبرنگاران و بررسی مستقیم وضعیت فروشگاه‌ها و مراکز عرضه کالا می‌تواند امکان سنجش ادعاها با واقعیت‌های موجود را فراهم کند و به روشن‌شدن ابعاد واقعی شرایط برای مردم کمک کند.
فلاح با اشاره به پیوند میان ابزارهای نظامی و بسترهای ارتباطی در جنگ‌های جدید گفت: در برخی عملیات‌ها، اقدام نظامی با فعالیت گسترده رسانه‌ای و روانی همراه می‌شود و عملیات پیجرها نمونه‌ای از این ترکیب است که در آن، علاوه بر خسارت‌های فیزیکی، تأثیرگذاری بر احساس امنیت و آرامش روانی نیز مورد توجه قرار داشت.
وی خاطرنشان کرد: تلفن همراه مردم و رسانه‌های تصویری می‌توانند به مجراهایی برای انتقال پیام‌های مرتبط با جنگ تبدیل شوند و دشمن نیز تلاش می‌کند از همین بسترها برای تأثیرگذاری بر ذهن و روان مخاطبان استفاده کند.
عملیات روانی پس از شهادت فرماندهان؛ تلاش برای القای فروپاشی مقاومت
معاون اجرایی سپاه استان قم با اشاره به تلاش برای القای فروپاشی جبهه مقاومت پس از شهادت فرماندهان آن اظهار کرد: یکی از شیوه‌های عملیات روانی دشمن، ایجاد احساس بی‌پناهی و القای پایان‌یافتن توان یک جریان پس از حذف چهره‌های اثرگذار آن است.
وی افزود: مواضع رهبر معظم انقلاب اسلامی و تأکید ایشان بر تداوم و تقویت جبهه مقاومت، در برابر این فضاسازی‌ها قرار گرفت و در خنثی‌سازی چنین عملیات‌هایی اهمیت داشت.
فلاح همچنین با یادآوری شرایط جامعه پس از شهادت آیت‌الله سیدابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور وقت، گفت: در آن مقطع نیز جامعه با نگرانی‌هایی روبه‌رو بود، اما سخنان آرامش‌بخش رهبر معظم انقلاب اسلامی در اطمینان‌بخشی به مردم و کاهش فضای نگرانی نقش داشت.
وی با اشاره به هشدارهای رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره تهاجم فرهنگی، شبیخون فرهنگی، ناتوی فرهنگی و جنگ شناختی تصریح کرد: این مفاهیم نشان‌دهنده توجه به شیوه‌های متنوع اثرگذاری دشمن بر جامعه است و جهاد تبیین نیز در همین چارچوب اهمیت پیدا می‌کند.
سه اصل کلیدی برای رسانه‌ها در جنگ شناختی
معاون اجرایی سپاه استان قم در تشریح الزامات فعالیت رسانه‌ای در عرصه جنگ شناختی، سه اصل سرعت و پیش‌دستی در روایتگری، شجاعت و صداقت در اطلاع‌رسانی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین شناختی و رسانه‌ای را مورد تأکید قرار داد.
فلاح با اشاره به اهمیت روایت نخست گفت: روایت اولیه می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری برداشت عمومی از یک رویداد داشته باشد و تأخیر در اطلاع‌رسانی، زمینه را برای گسترش روایت‌های دیگر فراهم می‌کند.
وی دومین اصل را شجاعت و صداقت در اطلاع‌رسانی دانست و افزود: اعتماد مردم مهم‌ترین سرمایه رسانه است و حفظ این اعتماد می‌تواند توان جامعه را برای تشخیص اطلاعات نادرست و مواجهه آگاهانه با عملیات روانی افزایش دهد.
معاون اجرایی سپاه استان قم، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین شناختی و رسانه‌ای را سومین ضرورت فعالیت رسانه‌ای برشمرد و تصریح کرد: رسانه‌ها باید توانمندی‌های خود را در این زمینه توسعه دهند تا بتوانند در مواجهه با روایت‌های جعلی و عملیات شناختی، نقش فعال‌تری داشته باشند و اجازه ندهند میدان ادراکی جامعه در اختیار جریان‌های رقیب قرار گیرد.
فلاح در پایان تأکید کرد: رسانه امروز در حاشیه میدان قرار ندارد، بلکه یکی از عرصه‌های اصلی دفاع از امنیت روانی و ملی کشور است و دستیابی به اهداف در نبردهای آینده، علاوه بر توان دفاعی، به قدرت روایتگری، اقناع افکار عمومی و مقابله مؤثر با عملیات شناختی نیز وابسته خواهد بود.پایان پیام/۱۱۰
