آیا انقلاب جنسی به نفع زنان بود؟+ پادکست

فاطمه سادات محمدی

آستان بهارستان؛ در پاسخ به شبهه‌ای که آیا انقلاب جنسی به نفع زنان تمام شد نوشته و پادکست زیر تقدیم می‌شود؛

انقلاب جنسی، یکی از پرچالش‌ترین مفاهیم در تاریخ تحولات فرهنگی قرن بیستم است؛
مفهومی که هم‌زمان وعده‌ی رهایی می‌دهد و ردپای بحران را در دل خود دارد.
این انقلاب در دهه‌ی ۱۹۶۰ میلادی، در بستری از تغییرات عمیق اجتماعی شکل گرفت:
گسترش روش‌های ضدبارداری، ظهور جنبش‌های ضدفرهنگ و طرح گسترده‌ی ایده‌ی برابری زن و مرد، شعارهای ساده اما تأثیرگذاری مانند «عشق بورز، جنگ نکن» و «اگر درست است، انجامش بده»
نه‌تنها اخلاق جنسی، بلکه معنا و کارکرد رابطه‌ی انسانی را بازتعریف کردند.

در روایت غالب، انقلاب جنسی دستاورد فمینیسم معرفی شد؛ حرکتی برای آزادسازی زنان از سلطه‌ی سنت، کنترل بدن
و محدودیت‌های جنسیتی.

اما پرسش اساسی اینجاست: آیا این انقلاب، در عمل، توانست به اهداف ادعایی خود دست یابد؟

تحلیل پیامدهای اجتماعی این دوره نشان می‌دهد که فاصله‌ی معناداری میان «گفتمان» و «واقعیت زیسته» وجود دارد.
انقلاب جنسی با تأکید بر برابری لذت جنسی، آموزش جنسی غیرمتعهدانه و جداسازی رابطه‌ی جنسی از پیوند عاطفی،
مدل جدیدی از روابط انسانی را ترویج کرد؛
مدلی که قرار بود بدون وابستگی، بدون الزام و بدون تعهد باشد.
اما در عمل، این الگو نه‌تنها کلیشه‌های فرهنگی را از میان نبرد، بلکه بسیاری از آن‌ها را بازتولید کرد؛
آن هم در قالبی مدرن و پنهان‌تر.

شعار محوری این عصر: «اگر لذت می‌بری، ادامه بده.» شعاری بود که در ظاهر، بی‌طرف و رهایی‌بخش است، اما در باطن،
نسبت قدرت نابرابر میان زن و مرد را نادیده می‌گیرد.

همین مسئله باعث شد حتی برخی متفکران فمینیست از درون این گفتمان، به نقد آن بپردازند.
آن‌ها معتقد بودند برابری وعده‌داده‌شده، در سطح باقی ماند و در عمل، میدان کنش به نفع مردان گسترش یافت.

داده‌های اجتماعی نیز این شکاف را تأیید می‌کند.
رفتارهایی که از نگاه اکثریت زنان تحقیرآمیز یا تهدیدکننده است، از سوی بسیاری از مردان عادی یا حتی مطلوب تلقی می‌شود.
این تفاوت ادراک، نشان می‌دهد که «تجربه‌ی زیسته‌ی جنسیتی» حتی در چارچوب‌های به‌ظاهر برابر، یکسان نیست.

در سطح حقوقی، همین تفاوت به مناقشه بر سر مفاهیمی مانند «فرد منطقی» در برابر «زن منطقی» منجر شد و مدعی شدند اگر لفظ زن را به کار ببرند وی را ضعیف کرده اند.!

این بحث‌ها به‌روشنی نشان می‌دهد که قانون، هنوز در تلاش است میان برابری صوری و تفاوت‌های واقعی اجتماعی
تعادل برقرار کند.

یکی از پایدارترین پیامدهای انقلاب جنسی، بقای معیارهای دوگانه‌ی جنسی است.
مردان بی‌قید و بند، اغلب با برچسب «تجربه‌دار» یا «موفق» شناخته می‌شوند، در حالی که زنان با رفتار مشابه، همچنان با قضاوت‌های منفی مواجه‌اند و حتی برچسب هرزگی بر آنان می‌‌زنند.

این دوگانگی، نه یک استثنا، بلکه یک الگوی ساختاری در تمام جهان و البته با نسبت کم و بیش است.

در فضای دانشگاهی معاصر، این الگو شکل تازه‌ای به خود گرفته است.
قرار ملاقات‌های سنتی، که بستری برای شناخت تدریجی و عاطفی بودند، جای خود را به روابط گذرا داده‌اند؛
روابطی بدون تعهد، بدون آینده‌ی مشخص و اغلب بدون امنیت روانی.
بسیاری از زنان، به دلایلی چون ترس از آسیب عاطفی، نیاز به تأیید، یا فشارهای فرهنگی، وارد این روابط می‌شوند.

اما الگوی توزیع سود و زیان نشان می‌دهد که این روابط، بیش از آنکه قدرت‌بخش باشند، نابرابری را بازتولید می‌کنند.

در جمع‌بندی می‌توان گفت: انقلاب جنسی، بیش از آنکه مسئله‌ی برابری را حل کند، آن را پیچیده‌تر کرد.

شاید همین امر، بزرگ‌ترین شبهه‌ای باشد که انقلاب جنسی بر جای گذاشت:
آیا آزادی، بدون در نظر گرفتن ساختار قدرت، واقعاً آزادی است؟

آیا برابری وعده داده شده محقق شد؟ یا فقط نابرابری، در لباسی تازه بازتولید شد؟

پایان پیام/۱۱۰