مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی: روایت زنان خبرنگار روایت‌سازی دشمن را شکست می‌دهد
آستان بهارستان؛ مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با تأکید بر اثرگذاری ویژه زنان در جنگ‌های شناختی و روایت‌محور گفت: روایتگری زنان خبرنگار به دلیل پیوند حقیقت با عاطفه و احساس، می‌تواند ضریب نفوذ بیشتری پیدا کند و روایت‌های تحمیلی و جعلی دشمن را به چالش بکشد.
دکتر محمد باقری، مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در نشست بین المللی بایکوت حقیقت «روایت زنان خبرنگار در اسارت رژیم صهیونیستی» با اشاره به تحولات عرصه بین‌المللی و تغییر ابزارهای مورد استفاده در درگیری‌ها اظهار کرد: در عرصه بین‌المللی و در مواجهه‌ها و درگیری‌ها، شاهد تحولات جدی در ابزارهای مورد استفاده هستیم؛ هم در عرصه قدرت سخت و هم در عرصه قدرت نرم.
وی افزود: اگر رسانه، انسان‌رسانه، خبرنگار و هر فردی را که به نوعی وظیفه انتقال پیام را بر عهده دارد، یک ابزار و عضو مؤثر در این جنگ بدانیم، باید به این نکته توجه کنیم که حضور و مشارکت در چنین فضایی تا چه اندازه می‌تواند اثرگذار باشد.
روایت زنان؛ روایتی ماندگارتر از بسیاری روایت‌های مشابه
وی با اشاره به نقش تاریخی زنان در روایتگری گفت: در طول تاریخ نیز وقتی به گذشته بازمی‌گردیم، مشاهده می‌کنیم که در مقاطعی زنان وظیفه روایتگری را، چه در متن یک ماجرا و چه در حاشیه یک ماجرای تاریخی، بر عهده گرفته‌اند و اثرگذاری آنها تا به امروز کاملاً مشخص است.
باقری ادامه داد: ماندگاری روایت زنان، گاه از بسیاری از روایت‌های مشابه که توسط دیگران و به‌خصوص مردان ارائه شده، بیشتر بوده است.
وی درباره علت این ماندگاری اظهار کرد: مهم‌ترین دلیل این است که زن در عین اینکه حقیقتی را می‌بیند و می‌خواهد آن را منتقل کند، همزمان عنصر عاطفه و احساس نیز درگیر ماجرا می‌شود و طبیعتاً اثرگذاری روایت بسیار بیشتر می‌شود.
استفاده از زنان برای تثبیت روایت‌های جعلی در جنگ‌های شناختی
وی گفت: به همین دلیل در الگوهای جنگ‌های نوین و جنگ‌های شناختی و ادراکی که جریان‌های غربی در عرصه‌های بین‌المللی ایجاد می‌کنند، به‌شدت تلاش می‌شود از عنصر زن برای تثبیت روایت‌های خود، حتی روایت‌های جعلی، استفاده شود.
مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی افزود: بنابراین باید به این نکته توجه داشته باشیم که کار ویژه یک زن خبرنگار و زنی که این مجاهدت را انجام می‌دهد، به‌خصوص در عرصه نبردهای مسلحانه، بسیار مهم است.
وی با اشاره به تفاوت شرایط فعالیت خبرنگار جنگ با خبرنگار در محیط عادی رسانه‌ای اظهار کرد: کسانی که تجربه حضور در میدان را داشته باشند، متوجه می‌شوند که فضای خبرنگاری در میدان جنگ با شرایط یک خبرنگار که در اتاق کار، روزنامه یا خبرگزاری نشسته و تولید محتوا و مصاحبه می‌کند، کاملاً متفاوت است.
وی ادامه داد: خبرنگار بحران یا خبرنگار جنگ که در عرصه میدانی روایتگری می‌کند، طبیعتاً شرایط بسیار متفاوتی دارد.
حضرت زینب(س)؛ الگوی ماندگار روایتگری زنان
باقری با اشاره به واقعه عاشورا به عنوان نمونه‌ای تاریخی از قدرت روایتگری زنان گفت: فقط کافی است روایتگری حضرت زینب(س) در واقعه عاشورا را مورد توجه قرار دهیم؛ روایتی که این حادثه را تا امروز ماندگار کرده است.
وی افزود: جریان به ظاهر پیروز روز عاشورا، یعنی جریان یزیدی، در روایت‌سازی خود با شکست مواجه شد و روایتی که ماندگار شد، روایتی بود که حضرت زینب(س) آن را در کوفه، شام و در حضور یزید راهبری کرد.
وی تصریح کرد: امروز، پس از حدود ۱۴۰۰ سال، این روایت همچنان جریان‌ساز است. تمام تلاش برای نابودی آن روایت به نتیجه نرسید و اهمیت این مسئله نشان می‌دهد که روایت زنان خبرنگار نیز می‌تواند چنین ماندگاری و اثری داشته باشد.
دشمن تلاش می‌کند عرصه روایتگری را سانسور کند
مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در ادامه گفت: به همین دلیل دشمن تلاش می‌کند عرصه روایتگری را کاملاً سانسور و محدود کند و آن را به فضایی ببرد که خودش می‌خواهد روایت کند.
وی افزود: یک روایتگر زن و به‌ویژه خبرنگاری که مستقل از فضای تحمیلی و کانالیزه‌شده رسانه‌های غربی فعالیت می‌کند، طبیعتاً خاری در چشم اتاق فکر و اتاق عملیات دشمن است.
وی ادامه داد: روایتگری چنین فردی می‌تواند تمام فضاسازی‌های ذهنی و برساخت‌های رسانه‌ای را که دشمن تلاش کرده ایجاد کند، به یکباره از بین ببرد.
هفتم اکتبر و تغییر میدان نبرد روایت‌ها
باقری با اشاره به تحولات سه سال گذشته و سالگرد عملیات طوفان‌الاقصی اظهار کرد: در آستانه پانزدهم مهرماه یا هفتم اکتبر و سالگرد عملیات طوفان‌الاقصی هستیم؛ اتفاق بسیار بزرگی که رقم خورد.
وی افزود: مجاهدتی که افرادی مانند شهید یحیی سنوار، شهید محمد و شهید اسماعیل هنیه و دیگر چهره‌های مقاومت انجام دادند، اتفاقی بزرگ و حیاتی برای ادامه جریان مقاومت بود.
وی ادامه داد: همان‌گونه که رهبر شهید ما فرمودند، اسرائیل دیگر هیچ‌گاه به قبل از هفتم اکتبر بازنخواهد گشت.
مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی تصریح کرد: نزدیک به هشت دهه، تمام ابزارهای سخت و نرم نظام سلطه به کار گرفته شد تا یک روایت ثابت در افکار عمومی جهان و در نسل‌های متعدد تثبیت شود؛ آنها تلاش کردند هم روایت اول و هم روایت نهایی را که قرار بود در ذهن افکار عمومی نسل‌ها تثبیت شود، در اختیار داشته باشند.
اعتراف به عقب‌ماندن در جنگ نرم
وی با اشاره به تلاش‌های رسانه‌ای رژیم صهیونیستی برای بازسازی روایت خود گفت: در مقطع اخیر، دست‌کم سه بار، اگر اشتباه نکنم، شخص نتانیاهو در اظهارنظرهای خود، از جمله در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در سال گذشته، اعتراف کرد که در جنگ نرم از جریان مقاومت عقب مانده است.
وی افزود: به همین دلیل تلاش می‌کنند روایت نهایی را که باید تثبیت شود، مجدداً در عرصه رسانه و حتی ابزارهایی مانند سینما بازسازی کنند.
باقری با اشاره به نمونه‌های سینمایی گفت: در دهه ۹۰ و اوایل قرن بیست‌ویکم، هالیوود فیلم‌هایی مانند «پیانیست» و «فهرست شیندلر» را برای برساخت یک روایت تولید کرد و در سال‌های اخیر نیز با تولید آثاری مانند «نورمبرگ» تلاش شده این روایت برای نسل‌های جدید بازخوانی شود.
وی افزود: این بازخوانی برای نسل‌های جدیدی است که تحت تأثیر اتفاقات سه سال گذشته، احساس می‌کنند آن جریان بخشی از روایت خود را از دست داده است.
فناوری و راوی؛ دو ضلع مهم در تثبیت یک روایت
وی اظهار کرد: در این ماجرا، نقش فناوری از یک سو و نقش شخصیتی که وظیفه انتقال پیام را بر عهده دارد از سوی دیگر، در کنار هم می‌تواند چندضلعی‌ای ایجاد کند که به تثبیت و ماندگاری یک روایت کمک کند یا موجب از دست رفتن آن روایت شود.
مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در جمع‌بندی این بخش گفت: امروز هم از منظر علم ارتباطات و علم رسانه و هم از منظر باورهای ایدئولوژیک و اعتقادی، می‌توان به نقش مؤثر زنان خبرنگار پی برد.
«روایتگری زنان ضریب نفوذ بیشتری نزد مخاطب دارد»
وی با اشاره به یافته‌های حوزه ارتباطات گفت: از جنبه فناوری و علم روز در حوزه ارتباطات، این یک داده و فکت علمی است که روایتگری از سوی زنان می‌تواند ضریب نفوذ بیشتری نزد مخاطب پیدا کند و یک روایت را تثبیت کند.
وی افزود: از منظر اعتقادی و باورهای ایدئولوژیک نیز همین اتفاق رخ می‌دهد؛ یعنی نقش یک زن مجاهد، زنی که باور دارد در پایان این نبرد پیروزی از آن جبهه خودش خواهد بود، می‌تواند روایتی برآمده از دل ایجاد کند.
باقری ادامه داد: طبیعتاً این روایت با عنصر عاطفه و احساس زنانه تلفیق می‌شود و می‌تواند یک روایت را برای سال‌ها ماندگار کند.
شهادت شیرین ابوعاقله؛ تلاش برای حذف یک صدای رسا
وی با اشاره به شهادت شیرین ابوعاقله، خبرنگار شبکه الجزیره، اظهار کرد: نمونه‌ای مانند اتفاقی که برای شهید شیرین ابوعاقله، خبرنگار آمریکایی شبکه الجزیره، رخ داد را دیدیم و مشاهده کردیم که چه جریان رسانه‌ای در جهان ایجاد شد.
وی افزود: به صورت علنی و عامدانه او به شهادت رسید تا یک صدای رسا حذف شود و یک جریان رسانه‌ای منکوب شود.
مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی تصریح کرد: این اتفاق در گذشته نیز وجود داشته و در آینده نیز قطعاً ادامه خواهد داشت.
الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی و بایکوت روایت زنان
وی با اشاره به نقش شبکه‌های اجتماعی گفت: در صفحات اجتماعی، زنان از موضوعات مختلف، سوژه‌های متفاوت و مکان‌های گوناگون روایتگری می‌کنند.
وی افزود: بر اساس برخی تحلیل‌های پژوهشی که با استفاده از هوش مصنوعی انجام شده، الگوریتم‌هایی مانند متا که به صورت هدفمند و هوشمند عمل می‌کنند، برای بایکوت و سانسور حقیقت، اتفاقاً بیشتر سراغ صفحاتی می‌روند که راوی آنها زن است.
باقری ادامه داد: ابتدا تصور می‌کردم شاید این استقراء ناقص باشد، اما با بررسی بیشتر مشخص شد که با یک اتفاق جدی مواجه هستیم.
وی گفت: این موضوع نشان می‌دهد ضریب نفوذ روایتگری از سوی یک زن خبرنگار که فعالانه وارد عرصه می‌شود، تا چه اندازه می‌تواند اثرگذار باشد.
از خبرنگار تا «انسان‌رسانه»؛ روایت دیگر محدود به رسانه رسمی نیست
وی اظهار کرد: حتی با استفاده از ابزارهای تکنیکال و فناورانه و مطابق الگوریتم‌هایی که موتورهای جست‌وجو و شبکه‌های اجتماعی از جمله تیک‌تاک، فیسبوک و مجموعه‌های زیرمجموعه متا مانند اینستاگرام به کار می‌گیرند، این جریان مدیریت می‌شود.
مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی افزود: روایت یک زن خبرنگار یا حتی یک انسان‌رسانه، بلاگر، اینفلوئنسر یا فریلنسر که الزاماً در یک بنگاه رسمی خبررسانی فعالیت نمی‌کند، می‌تواند اثرگذاری بالایی داشته باشد.
وی تصریح کرد: این فرد ممکن است به عنوان یک اکتیویست اجتماعی، فعال حوزه زنان یا فعال حوزه جنگ فعالیت کند، اما طبیعتاً اثرگذاری او به اندازه‌ای است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت.
ظرفیت زنان فعال در ایران و جبهه مقاومت باید هدفمند به کار گرفته شود
وی با اشاره به تلاش برخی جریان‌های غربی برای محدودسازی روایت‌های مستقل گفت: این جریان که دهه‌ها خود را ذیل پوشش لیبرال‌سرمایه‌داری و لیبرال‌دموکراسی به عنوان «دنیای آزاد» مطرح کرده، به راحتی می‌تواند روایت‌های مخالف خود را محدود کند.
باقری افزود: نمونه‌های این برخورد را در همین روزها در کشور فرانسه نیز می‌توان مشاهده کرد؛ نوع برخورد پلیس و ساختارهای امنیتی فرانسه با زنان نشان می‌دهد که کوچک‌ترین اتفاقات در این حوزه چگونه با برخوردهای امنیتی مواجه می‌شود، در حالی که رسانه‌های جریان اصلی بین‌المللی اجازه نمی‌دهند این موارد به شکل گسترده پوشش داده شود.
وی تأکید کرد: همین مسئله نشان‌دهنده اثرگذاری این حوزه است و جای بحث، نگاه‌های فنی و بیان تجربیات بسیار بیشتری دارد.
وی ادامه داد: این موضوع ظرفیت آن را دارد که به سازوکارهایی تبدیل شود تا هرچه بیشتر بتوانیم در جبهه خودی از ظرفیت زنان استفاده کنیم.
ضرورت برنامه‌ریزی برای بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت زنان
مدیرکل فضای مجازی و رسانه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با بیان اینکه ظرفیت‌های قابل توجهی در داخل کشور و در جبهه مقاومت وجود دارد، گفت: زنان فعال در این عرصه به وفور یافت می‌شوند و می‌توان برای آنها برنامه‌ریزی‌های دقیق‌تر و هدفمندتری انجام داد.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد: چنین جلساتی بتواند بستر و فضای بهتری را برای بهره‌گیری بیشتر و هدفمندتر از ظرفیت زنان مجاهدی که وظیفه خود می‌دانند در عرصه اطلاع‌رسانی و روایتگری حضور مؤثر داشته باشند، فراهم کند.پایان پیام/۱۱۰
فاطمه سادات محمدی
